W momencie, gdy lekarz ujrzy już bijące serduszko płodu na USG (6-8 tydzień ciąży), ryzyko poronienia spada do zaledwie kilku procent. Ponadto warto wiedzieć, że w większości przypadków do poronienia dochodzi z powodu aberracji chromosomowej płodu czyli błędów genetycznych powstałych podczas zapłodnienia, na które nie masz Choć brzuch w 13. tygodniu ciąży nie przypomina jeszcze kształtnej piłki, jest już wyraźnie większy. Koniec pierwszego trymestru przynosi dobre wieści – ryzyko poronienia jest już naprawdę nieduże. Podczas badań USG wykonywanych w tym czasie lekarz może rozpoznać również, czy nie występują poważne wady i uszkodzenia płodu. Jedz ryby morskie dwa razy w tygodniu (porcja to 150–200 g). Zawierają one kwas tłuszczowy DHA (jeden z kwasów omega-3), który ma bardzo pozytywny wpływ na rozwój dziecka, a poza tym zmniejsza ryzyko wystąpienia przedwczesnego porodu (więcej o DHA czytaj w części: Suplementacja). 10. tydzień ciąży — objawy i odczucia. Objawy w 10. tygodniu ciąży coraz silniej dają się we znaki. Nasilają się poranne nudności i wymioty, które mogą utrudniać prawidłowe odżywanie, niektóre mamy twierdzą, że w tym czasie osiągają swoje apogeum. Pamiętaj o regularnym dostarczaniu organizmowi mikro- i markoelementów Ból krocza w ciąży - przyczyny, leczenie, kłucie w kroczu. Ból krocza w ciąży to charakterystyczny objaw, z k. Pachwina - gdzie jest, przyczyny bólu, ból w lewej i prawej pachwinie. Pachwina to obszar pomiędzy brzuchem, a udem. Częs. Ból podbrzusza w ciąży - etapy ciąży, oznaki poronienia, postępowanie W większości przypadków wynikają z aberracji chromosomowych, głównie trisomii. Aż 25 proc. wczesnych ciąż ulega poronieniu, zanim dojdzie do implantacji. Jeżeli jednak w badaniu USG uwidoczniona zostanie czynności serca płodu, to ryzyko poronienia spada do 3 proc., a po 13. tygodniu ciąży jest mniejsze niż 1 proc. W pierwszym trymestrze najczęściej są one spowodowane szybkim rozwojem płodu oraz dostosowywaniem się organów wewnętrznych mamy do nowej sytuacji. Jednak nie wolno lekceważyć bólu, jeżeli zdarza się w tym okresie - zwłaszcza gdy towarzyszy mu silne krwawienie z pochwy. To czas, w którym ryzyko poronienia jest najwyższe. E9OkTnQ. Do nawet 75 % wszystkich poronień ma miejsce w pierwszym trymestrze ciąży. Przyczyną w większości przypadków okazuje się wada genetyczna zarodka. W związku z tym pierwsze tygodnie są uważane za decydujący okres dla przebiegu ciąży. W drugim trymestrze ryzyko poronienia jest o wiele mniejsze – dochodzi do niego w jednej na pięćdziesiąt ciąż. Prawdopodobieństwo wystąpienia trudności z donoszeniem ciąży mogą określić odpowiednie badania. 1. Poronienie w pierwszym trymestrze – jakie mogą być przyczyny? Do poronień najczęściej dochodzi w pierwszym trymestrze ciąży, czyli przed upływem jej dwunastego tygodnia. Ryzyko jest wtedy największe, ponieważ istnieje wiele czynników, które mogą utrudniać właściwe zagnieżdżenie się zarodka – w tym czynników genetycznych. Ponad 60 proc. poronień spowodowanych jest bowiem wadą genetyczną samego zarodka, np. wystąpieniem dodatkowego chromosomu. Wady takie powstają już w momencie zapłodnienia i często są wynikiem przypadku, na który niestety ani rodzice, ani lekarze nie mają wpływu. Zobacz film: "Czy w ciąży należy jeść za dwoje?" Za poronienia w pierwszym trymestrze może jednak odpowiadać wiele innych czynników, w tym zaburzenia zdrowotne kobiet – związane zarówno z genami (np. w przypadku trombofilii wrodzonej, przy której występują mutacje genetyczne mogące powodować poronienia), jak i nieprawidłowym funkcjonowaniem narządów (występującym przy zespole policystycznych jajników czy wadach macicy). Wiąże się to z uniemożliwieniem rozwoju zarodka. Przyczyną poronienia może być również niewłaściwy tryb życia, np. nadmierna aktywność fizyczna lub długotrwały stres. 2. Przyczyny poronień w drugim trymestrze Poronienia w drugim trymestrze stanowią zaledwie 2 proc. przypadków poronień. Są rzadsze, ponieważ nie wynikają już z powodów genetycznych (a więc niezależnych od rodziców). Wiążą się przede wszystkim z problemami związanymi z nieprawidłowościami w funkcjonowaniu organizmu, np. z przedwczesnym zwężeniem się szyjki macicy. Wśród najczęstszych przyczyn wymienia się też zaburzenia hormonalne, anemię czy nieleczone choroby przyszłej matki. 3. Co robić, kiedy poronienie się powtarza? Kiedy do poronienia dojdzie trzykrotnie, mówi się o tzw. poronieniu nawykowym. Wówczas zaczyna się wykonywać badania mające na celu ustalenie ich przyczyny. Lekarze zajmujący się trudnościami w przebiegu ciąży sugerują jednak, że badania warto wykonać już wcześniej – szczególnie jeśli dochodzi do nich w pierwszym trymestrze. Trudności z utrzymaniem ciąży mogą być symptomem wielu zaburzeń. Szybka diagnoza może natomiast zwiększyć szanse na donoszenie kolejnej ciąży i jej właściwy przebieg. W wielu przypadkach okazuje się, że bezpośrednią przyczyną była wrodzona wada zarodka. Wynika ona najczęściej z połączenia dwóch uszkodzonych komórek rozrodczych, do którego może dojść nawet u zdrowych rodziców. Jest to zatem kwestia nieszczęśliwego przypadku, a kolejne ciąże powinny przebiegać prawidłowo. Aby jednak zyskać pewność, że poronienie nie było związane z innymi przyczynami (związanymi np. z genami rodziców), niezbędne jest wykonanie stosowanych badań. 4. Badania po poronieniu określą szansę na kolejną ciążę Prawdopodobieństwo poronienia kolejnej ciąży nie jest duże, jednak poznanie przyczyny może określić je dokładniej. Mogą w tym pomóc specjalistyczne badania, przede wszystkim badanie kariotypu poronionego płodu oraz kariotypu rodziców. Pozwala ono stwierdzić, czy poronienie związane było z wrodzoną wadą zarodka, a jeśli tak – to czy wynikała ona ze zmian w materiale genetycznym rodziców, czy była od nich niezależna. Wyniki warto skonsultować z genetykiem, bo być może zasugeruje on wykonanie innych testów (np. pod kątem trombofilii wrodzonej). Nie czekaj na wizytę u lekarza. Skorzystaj z konsultacji u specjalistów z całej Polski już dziś na abcZdrowie Znajdź lekarza. polecamy Zgodnie ze swoją misją, Redakcja dokłada wszelkich starań, aby dostarczać rzetelne treści medyczne poparte najnowszą wiedzą naukową. Dodatkowe oznaczenie "Sprawdzona treść" wskazuje, że dany artykuł został zweryfikowany przez lekarza lub bezpośrednio przez niego napisany. Taka dwustopniowa weryfikacja: dziennikarz medyczny i lekarz pozwala nam na dostarczanie treści najwyższej jakości oraz zgodnych z aktualną wiedzą medyczną. Nasze zaangażowanie w tym zakresie zostało docenione przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia, które nadało Redakcji honorowy tytuł Wielkiego Edukatora. Sprawdzona treść data publikacji: 14:03, data aktualizacji: 14:05 Konsultacja merytoryczna: Lek. Beata Wańczyk-Dręczewska ten tekst przeczytasz w 7 minut Rozpoczynasz 16. tydzień ciąży. To niewiarygodne, jak bardzo rozwinął się w tym czasie organizm dziecka. Dla was obojga 16. tydzień powinien być bardzo spokojny. Zobacz, czego możesz się spodziewać. hilllander / iStock Potrzebujesz porady? Umów e-wizytę 459 lekarzy teraz online 16. tydzień ciąży - najważniejsze informacje 16. tydzień ciąży - rozwój dziecka 16. tydzień ciąży - zmiany w twoim ciele 16. tydzień ciąży - na co warto zwrócić uwagę? Jak zadbać o siebie w 16. tygodniu ciąży? Szczególnie ważne w 16. tygodniu ciąży Badania w 16. tygodniu ciąży Jak zaplanować 16. tydzień ciąży? Ciekawostka na temat 16. tygodnia ciąży 16. tydzień ciąży - najważniejsze informacje Od kiedy łożysko zaczęło w pełni funkcjonować, dziecko ma bardzo łatwy dostęp do składników odżywczych i tlenu, które czerpie z twojego organizmu. Dzięki temu weszło w fazę gwałtownego wzrostu i w 16. tygodniu ciąży mierzy już 11-12 cm od pośladków do czubka głowy. Jeżeli zastanawiasz się, ile może ważyć maluch, weź do ręki tabliczkę czekolady. Zaskakujące, prawda? Płód ma zaledwie 100 gramów, a wykształcił już wszystkie ważne organy, które teraz specjalizują się i rosną. Poniżej znajdziesz tabelę z biometrycznymi wymiarami płodu: Tymczasem twój brzuszek jest coraz bardziej wypukły, co sprawia, że nie mieścisz się w swoje ubrania sprzed ciąży. Nie wciskaj się na siłę w za małe spodnie - nie tylko będzie to niewygodne dla ciebie, ale również może zaszkodzić dziecku. W 16. tygodniu ciąży należy postawić na wygodę i ubierać luźną odzież. Dzięki temu unikniesz również dodatkowych problemów z krążeniem, które już i tak mocno ci pewnie dokuczają. Może to również zminimalizować ryzyko powstania żylaków. Co warto wiedzieć o bólu brzucha w ciąży? Sprawdź: Ból brzucha w ciąży 16. tydzień ciąży - rozwój dziecka Na etapie 16. tygodnia płód rozwija i doskonali wszystkie układy, a także nieustannie przybiera na masie. Ogólny wygląd jego główki bardzo przypomina główkę noworodka. Oczy malucha są już umieszczone na przedzie twarzy i chodź jeszcze przez wiele tygodni pozostaną zamknięte, zaczynają już funkcjonować. Gałki oczne wykonują pod powiekami delikatne ruchy, przypominające te, które wykonuje śniąca osoba. Co ciekawe, komórki światłoczułe są już sprawne, ponieważ dziecko reaguje na silne oświetlenie. Skóra płodu jest wciąż cienka i transparentna, więc powieki nie stanowią dużej bariery. Jeżeli brzuch zostałby oświetlony ostrym światłem, dziecko starałoby się odwrócić w przeciwnym kierunku. W 16. tygodniu ciąży doskonale wykształcone są również struktury ucha, a wraz z nimi błędnik błoniasty odpowiedzialny za zmysł równowagi. Chociaż dziecko jeszcze przez długi czas po narodzinach będzie się uczyć z niego w pełni korzystać, już teraz zdobywa podstawową orientację w tym zakresie. Co ciekawe, w 16. tygodniu ciąży, maluszek może słyszeć pracę jelit mamy, a także bicie jej serca. Ten okres to idealny moment na to, aby jak najczęściej mówić do dziecka, dzięki czemu maluszek przyzwyczai się do głosów rodziców. Nieustanne ćwiczenie mięśni sprawia, że coraz więcej ich partii jest dobrze rozwiniętych. Dotyczy to również twarzy. Dziecko się krzywi, dziwi i uśmiecha - jednym słowem testuje całą gamę emocji. Oczywiście w tej chwili nie reaguje wyrazem twarzy na konkretne bodźce, a jedynie “bada” możliwości swojej twarzy. Dla przykładu, pierwszy świadomy uśmiech zagości na twarzy dziecka dopiero 6 do 8 tygodni po narodzinach. W 16. tygodniu ciąży rozwijają się nie tylko mięśnie, dojrzewa również szkielet. Trzeba jednak pamiętać, że układ kostny kształtuje się bardzo długo nawet po narodzinach dziecka. Noworodek ma o wiele więcej kości niż osoba dorosła, ponieważ szkielet zmienia się w punktach kostnienia. Ponadto w 16. tygodniu ciąży dziecko cały czas się prostuje w brzuchu mamy. W tym czasie wzmacniają się jego mięśnie, kości i stawy. Choć płód już dawno nie przypomina “kijanki”, którą był jeszcze kilkanaście tygodni temu, jego skóra wciąż jest przejrzysta. Jest to między innymi efekt braku tkanki tłuszczowej. Kiedy tłuszcz się wykształci i będzie mógł pełnić rolę termoizolacyjną, dziecko straci również włoski, które porastają teraz całe jego ciało (lanugo). Jednak już w 16. tygodniu ciąży w transparentnej skórze wytwarzają się pierwsze gruczoły potowe. Na 16. tydzień ciąży przypada także okres rozwoju wszystkich funkcji życiowych. Dlatego też między innymi dziecko co 40-45 minut oddaje mocz, a także coraz wyraźniej oddycha. Chociaż w tym momencie do jego płuc trafia na razie płyn owodniowy, to sam proces oddychania pozwala ćwiczyć mięśnie odpowiedzialne za oddychanie. Dzięki takim ćwiczeniom dziecko będzie mogło samodzielnie oddychać tuż po narodzinach. Jak rozwija się płód w trymestrach ciąży? Przeczytaj: Fazy rozwoju płodu - pierwszy, drugi i trzeci trymestr ciąży 16. tydzień ciąży - zmiany w twoim ciele Choć w 16. tygodniu ciąży może ci się wydawać, że oprócz powiększającego się brzuszka nic nie zmienia się w twoim ciele, organizm zaczyna odczuwać skutki pracy na zdwojonych obrotach. Wcale nie doświadczasz przewlekłego zmęczenia - wręcz przeciwnie - w drugim trymestrze tryskasz energią. Mimo tego musisz szczególnie zadbać o ciało, by nie zmagać się później z przykrymi dolegliwościami. W 16. tygodniu ciąży należy jak najbardziej usprawnić krążenie. W krwiobiegu przyszłej matki znajduje się znacznie więcej krwi niż normalnie. To sprawia, że pojawiają się obrzęki. Możesz również odczuwać charakterystyczne kołatanie serca. Dodatkowo stale powiększająca się macica naciska na żyły, sprawiając, że krew ma trudności w przedostawaniu się z powrotem do serca. Jeżeli ten stan będzie się przedłużał, w efekcie mogą rozwinąć się żylaki, zwłaszcza, jeżeli ciężarna jest genetycznie obciążona predyspozycją do żylaków. Aby im zapobiec, należy regularnie się ruszać. To nie musi być intensywny wysiłek - by usprawnić krążenie żylne wystarczy lekki spacer. Przy odpoczynku warto również umieszczać nogi delikatnie powyżej serca. Dzięki temu krew będzie łatwiej przemieszczać się w żyłach. To również najwyższy moment, żeby zatroszczyć się o skórę. Jeżeli kobieta ma skłonności do powstawania rozstępów, nie ma raczej możliwości ich uniknięcia, ale pozostałe kobiety w 16. tygodniu ciąży mogą zawalczyć o skórę ze zdwojoną siłą. Należy stawiać przede wszystkim na nawilżanie oraz delikatne, pobudzające masaże. Brzuszek, który nijak nie chce się “ułożyć”, szalejące hormony, wiecznie zatkany nos i macica naciskająca na przeponę, mogą sprawiać, że w 16. tygodniu ciąży pojawią się problemy ze snem. Najlepszym podejściem będzie w tym przypadku metoda prób i błędów - należy starać się stworzyć maksymalnie komfortowe warunki do odpoczynku. Pamiętaj, że nie jesteś skazana wyłącznie na spanie na plecach, bądź brzuchu. Możesz próbować zastosować poduszkę i układać ją w sposób, który przyniesie ci ulgę. Przy problemach ze strony układu oddechowego może nieco pomóc nawilżanie powietrza. Pamiętaj, aby przed snem wywietrzyć sypialnię. Również krótki wieczorny spacer może pomóc szybciej zasnąć. Coraz częściej doświadczasz pewnie bolesności dziąseł, a nawet ich krwawienia. W czasie inspekcji jamy ustnej twój niepokój może również wywołać ranka znajdująca się na dziąsłach lub wnętrzu policzka. To tak zwany ziarniniak ropotwórczy, który bardzo często pojawia się w trakcie ciąży. Choć jego nazwa brzmi poważnie, nie masz powodów do niepokoju. To efekt działania hormonów. Jeżeli zachowasz odpowiednią higienę jamy ustnej, ziarniniak ropotwórczy zejdzie wkrótce po porodzie. Poznaj sposoby na rozstępy w ciąży: Rozstępy w ciąży - czy można się ich pozbyć? 16. tydzień ciąży - na co warto zwrócić uwagę? 16. tydzień ciąży to już czwarty miesiąc rozwoju dziecka w Twoim brzuchu. W tym czasie warto jest zwrócić uwagę na kilka podstawowych rzeczy. Przyszłe mamy w 16. tygodniu ciąży mogą narzekać na: uczucie ciężkości, gazy, napięcie jelit - te dolegliwości są spowodowane działaniem progesteronu. Hormon ten od samego początku ciąży spowalnia funkcjonowanie układu pokarmowego, przez co mogą wystąpić różne problemy trawienne. Ponadto wciąż rosnąca macica coraz bardziej naciska na inne narządy jamy brzusznej, przez znacznie obniża się wydajność pracy jelit. Na szczęście tym przykrym dolegliwościom można zapobiegać. Aby usprawnić działanie układu pokarmowego i trawiennego warto ograniczyć spożywanie produktów, które wywołują wzdęcia i gazy, a więc: potrawy smażone, fast foody, kapusta, fasola czy groch. Aby układ pokarmowy funkcjonował sprawniej należy wzbogacić swoją dietę w produktu zawierające błonnik, czyli warzywa, pełnoziarniste pieczywo czy makaron. W czasie ciąży warto włączyć do diety kefir czy jogurty naturalne. Nie można też zapomnieć o aktywności fizycznej. W czasie ciąży sprawdzą się regularne, półgodzinne spacery; skurcze mięśni - skurcze najczęściej dotyczą nóg, a zwłaszcza nóg. Przyczyn takich skurczów może być wiele, ale najczęściej wskazuje się na przemęczenie nóg. Czynnikami przemęczenia są długotrwałe siedzenie, ucisk macicy na nerwy miednicy, szybki przyrost wagi i nadwaga, nieprawidłowa dieta czy niedobór wapnia i magnezu w organizmie. Aby pozbyć się skurczów mięśni należy urozmaicić swoją dietę i wprowadzić do niej produkty bogate w wapń oraz magnez. Świetnie sprawdzą się mleko i jego przetwory, a także orzechy czy gorzka czekolada z wysoką zawartością kakao. Na skurcze mięśniowe pomaga również suplementacja witamin z grupy B. Ze skurczami mięśniowymi należy można także radzić sobie doraźnie. Jeśli skurcz jest bardzo intensywny i bolesny należy rozmasować bolące miejsce. Witaminy i składniki mineralne niezbędne do prawidłowego rozwoju ciąży możesz kupić na Medonet Market. Znajdziesz tu np. LittleMe Day + LittleMe Night Health Labs - dla dobra mamy i dziecka. Jakie są objawy ciąży? Sprawdź: Objawy ciąży - zapłodnienie, jak je rozpoznać i kiedy się pojawiają? Jak zadbać o siebie w 16. tygodniu ciąży? Tak jak na każdym etapie ciąży, tak i w 16. tygodniu przyszła mama powinna dbać o swoje samopoczucie, zdrowie i ciało. Aby zadbać o swoje zdrowie i komfort należy zatroszczyć się o kilka prostych kwestii: pielęgnacja włosów - w 16. tygodniu ciąży w organizmie kobiety występuje bardzo wysokie stężenie estrogenów. Z tego też powodu wiele kobiet w tym czasie zauważa znaczną poprawę cery, wzmocnienie paznokci, a także poprawę kondycji włosów. Aby jednak utrzymać dobroczynne właściwości estrogenów należy szczególnie zadbać o włosy. Przede wszystkim nie należy ich myć w gorącej wodzie, zbyt często suszyć, prostować czy używać lokówki. W tym czasie warto zrezygnować także ze stosowania kosmetyków, które obciążają włosy, czyli pianek, żeli czy lakierów. Włosy w 16. tygodniu ciąży najlepiej myć delikatnym szamponem i nakładać naturalne odżywki. To zagwarantuje piękne włosy na cały okres ciąży; ograniczanie czasu spędzanego przed komputerem - jeśli Twoja praca wymaga siedzenia przed komputerem, warto pamiętać o prawach, które przysługują Ci w trakcie ciąży. Prawo wprowadzone w 2017 roku zakłada, że kobieta w ciąży może pracować przed ekranem komputera w trybie ciągłym przez 50 minut. Po tym czasie przysługuje jej 10 minut przerwy. Kobieta w ciąży powinna poprosić swojego ginekologa o wystawienie zaświadczenia, które będzie mogła pokazać swojemu pracodawcy, by móc w pełni korzystać ze swoich praw; odpowiednia higiena jamy ustnej - w 16. tygodniu ciąży mogą pojawiać się problemy z dziąsłami i uzębieniem. W celu ograniczenia podrażniania dziąseł, zaleca się stosowanie szczoteczki z miękkim włosiem. Zęby należy szczotkować 2-3 razy dziennie przez ok. 2-3 minuty. Warto pamiętać, aby zęby szczotkować bardzo delikatnie, dzięki temu można zapobiec kolejnym ranom czy zakażeniom dziąseł. Sprawdź jakie ćwiczenia możesz wykonywać w ciąży: Ćwiczenia w ciąży Szczególnie ważne w 16. tygodniu ciąży Wsłuchaj się w swoje ciało i zacznij doszukiwać pierwszych ruchów dziecka. Być może już je czujesz, ale mylisz je na przykład z przesuwaniem treści pokarmowych w żołądku. Badania w 16. tygodniu ciąży Jeżeli istnieje takie wskazanie, między 15. a 20. tygodniem ciąży można wykonać późną amniopunkcję. W trakcie badania pobiera się płyn owodniowy, w związku z czym jest to badanie inwazyjne. Następnie bada się komórki płodu, które znajdują się w płynie. Amniopunkcję zaleca się przede wszystkim kobietom po 35. roku życia oraz tym, które urodziły wcześniej dziecko z wada rozwojową. Jeśli nie dzieje się nic niepokojącego nie trzeba wykonywać żadnych dodatkowych badań. Warto jednak pamiętać, by regularnie kontrolować ciśnienie krwi. Jak zaplanować 16. tydzień ciąży? W 16. tygodniu ciąży należy pamiętać o kilku ważnych dla zdrowia rzeczach. W kalendarzu ciąży warto sobie wynotować poniższe uwagi: suplementacja kwasu foliowego w dawce 0,4 mg; suplementacja DHA w dawce 500 mg; suplementacja witaminy D3; słuchanie relaksującej muzyki i częste mówienie do dziecka; ograniczenie źródeł stresu. W celu uzupełnienia niezbędnych do prawidłowego przebiegu ciąży witamin i składników mineralnych warto sięgnąć po preparaty multiwitaminowe przeznaczone specjalnie dla kobiet w ciąży. Wypróbuj np. Pregnancy Complex – kobieta w ciąży Viridian. Ciekawostka na temat 16. tygodnia ciąży Choć w 16, tygodniu ciąży dziecko zmaga się z utrzymaniem odpowiedniej temperatury ciała, już teraz w jego skórze tworzą się gruczoły potowe. Czytaj dalej: 15. tydzień ciąży 17. tydzień ciąży Treści z serwisu mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie. 16. tydzień ciąży ciąża ciąża tydzień po tygodniu kalendarz ciąży bezpieczna ciąża Jak pozbyć się wody z organizmu? Opuchnięta twarz, dłonie, nogi i stopy, uczucie ociężałości, wahania wagi, cellulit – to objawy zatrzymania nadmiernej ilości wody w tkankach. Zatrzymywanie wody... Na raka pęcherza chorują palący mężczyźni. Zabarwiony mocz to alarm organizmu Rak pęcherza moczowego jest stosunkowo częstym nowotworem – każdego roku w Polsce rozpoznajemy około 8 tys. nowych przypadków. Dla 4 tys. pacjentów rocznie rak... Materiały prasowe Miesięcznie do naszych organizmów przedostaje się nawet 21 gramów plastiku. Czy mamy na to wpływ? Czy wiedziałeś, że każdego miesiąca do naszego organizmu trafia nawet 21 gramów plastiku, co rocznie oznacza ponad ćwierć kilograma? To mniej więcej tyle samo co... Dziewięć znaków ostrzegawczych, że twój organizm cierpi na niedobór jodu Niedobór jodu może skutkować wieloma schorzeniami. Jego odpowiedni poziom w dużym stopniu związany jest z prawidłową pracą tarczycy. Jod odgrywa także ważną rolę... Sandra Kobuszewska Witamina C - znaczenie w organizmie i skutki niedoboru [WYJAŚNIAMY] Witamina C (kwas askorbinowy) to jeden z najważniejszych związków organicznych koniecznych dla odpowiedniego rozwoju większości organizmów żywych. Witamina C... Spanie nago w upały. Zdziwisz się jak entuzjastycznie zareaguje twój organizm Upały dają się we znaki praktycznie każdemu, szczególnie gdy po gorącym dniu przychodzi nie mniej duszna noc. Dla wielu osób kuszącym sposobem na przyniesienie... Marlena Kostyńska Dźwięki wspierają procesy zdrowienia. Nasz organizm jest do tego stworzony Terapia dźwiękiem się opiera na fizycznych właściwościach fali dźwiękowej. To woda przenosi najlepiej falę dźwiękową, a nasz organizm jest zbudowany w 70... Masz worki pod oczami? Organizm próbuje powiedzieć ci coś ważnego Worki pod oczami to problem, z którym mierzy się spora część społeczeństwa. Zazwyczaj przypadłość ogranicza się do defektu wizualnego i nie wskazuje na rozwój... Eliza Kania Organizm daje znać, że pijesz za dużo kawy. Nie przegap tych sygnałów Wielu z nas nie wyobraża sobie poranka bez filiżanki ulubionej kawy. Jednak nadmiar kofeiny może negatywne wpływać na nasz organizm. Na jakie sygnały warto... Sandra Kobuszewska Już jedna noc picia działa dramatycznie na organizm. Oto co się dzieje z mózgiem, wątrobą, żołądkiem Jedna noc intensywnego picia może prowadzić nie tylko do wystąpienia krótkoterminowych negatywnych efektów zdrowotnych, ale też do konsekwencji długoterminowych.... Marlena Kostyńska Artykuły / 10 najczęstszych obaw kobiet w ciąży, czyli czego boją się kobiety w ciąży 1. Boję się, że poronię To jeden z najczęstszych lęków kobiet w ciąży. Pomimo, że około 20% ciąż kończy się poronieniem, staje się to zazwyczaj na samym początku ciąży, w wielu przypadkach zanim jeszcze kobieta zorientuje się, że w ogóle jest w ciąży. Zatem rzeczywisty procent poronień jest dużo mniejszy. W momencie, gdy lekarz ujrzy już bijące serduszko płodu na USG (6-8 tydzień ciąży), ryzyko poronienia spada do zaledwie kilku procent. Ponadto warto wiedzieć, że w większości przypadków do poronienia dochodzi z powodu aberracji chromosomowej płodu czyli błędów genetycznych powstałych podczas zapłodnienia, na które nie masz zupełnie wpływu. Nasza rada: Myśl pozytywnie, a dodatkowo rób wszystko, aby zminimalizować ryzyko w obszarze na który masz wpływ, tj. bezwzględnie nie pal, nie pij alkoholu i najlepiej ogranicz kawę do jednej filiżanki na dzień. W pierwszym trymestrze postaraj się również bardziej „oszczędzać”, np. ćwiczenia w ciąży rozpocznij od 12 tygodnia ciąży, zamiast od samego początku i zadbaj o to, żeby porządnie się wysypiać. 2. Ciąża zrujnuje moje ciało i już nigdy nie wrócę do wagi sprzed ciąży W dużej mierze zależy to od Ciebie. To czy uda Ci się odzyskać wagę, sylwetkę i kondycję skóry sprzed ciąży wymaga od Ciebie pewnej samodyscypliny. Nasza rada: Przede wszystkim postaraj się nie przytyć więcej niż normy zalecany dla Ciebie (czytaj więcej: Czym jest wykres wagi?). W ciąży powinnaś postawić na jakość nie ilość jedzenia. Jednak badania pokazują, że samo dbanie o dietę nie pomaga zachować dobrej formy i szybciej wrócić do sylwetki po ciąży. Potrzebny jest również regularny ruch. Codziennie postaraj się zapewnić sobie jakiś ruch, np. szybki marsz, gimnastykę dla kobiet w ciąży lub po prostu zmobilizuj się do samodzielnych domowych ćwiczeń. Liczy się regularność ćwiczeń, a nie ich intensywność. Dodatkowo zadbaj również o odpowiednie nawilżanie skóry – rób to przynajmniej dwa razy dziennie (rano i wieczorem). Pamiętaj, wszystko jest w Twoich rękach - tak, tak wygodnie byłoby zrzucić wszystko na geny i różnego rodzaju predyspozycje - ciąża dla Twojego ciała może być pewnym wyzwaniem, jednak ostatecznie to od Ciebie w dużej mierze zależy efekt końcowy. 3. Moje dziecko urodzi się chore Ryzyko tego, że Twoje dziecko urodzi się chore jest niewielkie, zaledwie około 4% wszystkich dzieci rodzi się z jakąś wadą, wliczone są tutaj wady zarówno małe (np. niewielkie wady serca, które mijają samoistnie po porodzie) jak i te duże (np. zespół Downa lub Edwardsa). Nasza rada: postaraj się myśleć pozytywnie, wykonywać wszystkie zalecane przez lekarza badania prenatalne oraz koniecznie bierz kwas foliowy, który zapobiega niektórym ciężkim wadom rozwojowym płodu (najlepiej zacząć suplementację kwasem foliowym jeszcze przed zajściem w ciążę). Nie bój się rozmawiać o swoich obawach z lekarzem i jeśli pomoże Ci to zachować spokój, rozważ rozszerzenie diagnostyki prenatalnej w ciąży (czytaj więcej: Badania prenatalne w ciąży). 4. Moje życie seksualne legnie w gruzach w czasie ciąży i po porodzie Ciąża to okres wzlotów i upadków w aktywności seksualnej kobiety. Okresami utrudniającymi bliskość może być sam początek ciąży (złe samopoczucie, mdłości, zmęczenie i inne wczesne uciążliwe objawy ciąży) i sam koniec ciąży (ociężałość, zmęczenie, narastający lęk przed porodem). Jednak zdecydowanie dłuższy okres w ciąży, hormony ciążowe oraz zwiększony przepływ krwi do macicy działają pobudzająco na kobietę. Zatem prawda jest taka, że w ciąży kobieta może wręcz odczuwać zwiększone libido i partnerzy mogą na nowo odkryć siebie. Po porodzie znów nadchodzi okres wyciszenia w sferze seksualnej (skupienie na dziecku i czas połogu), który warto zaakceptować i otwarcie o tym rozmawiać. Nasza rada: Postaraj się zminimalizować ryzyko negatywnych skutków ciąży i porodu na mięśnie dna macicy i stan krocza, które wpływają na późniejszą satysfakcję seksualną. Dlatego w czasie ciąży regularnie ćwicz mięśnie kegla (czytaj więcej: Czym są mięśnie Kegla?) oraz od około 34 tygodnia ciąży rozpocznij masaż krocza, aby przygotować krocze do porodu i zminimalizować ryzyko jego pęknięcia (czytaj więcej: W jaki sposób i dlaczego warto przygotować krocze do porodu?). 5. Stres doprowadzi do poronienia lub przedwczesnego porodu Pomimo, że hormony stresu przedostają się do łożyska, większość badań pokazuje, że stres dnia codziennego (np. stres w pracy, napięty harmonogram, uciążliwy klient czy niewielka kłótnia z przyjaciółką) nie doprowadzą do poronienia czy przedwczesnego porodu. Jedynie duży, traumatyczny stres (np. nagła śmierć w rodzinie lub rozwód) mogą przyczyniać się do przedwczesnego porodu lub do niskiej wagi urodzeniowej dziecka. W takich sytuacjach faktycznie z powodu Twojego potężnego stresu do dziecka trafia mniej tlenu i składników odżywczych. Nasza rada: Jeśli wiesz, że jesteś szczególnie wrażliwa na stres, szybko się denerwujesz i bierzesz wszystko do siebie, w ciąży postaraj się unikać sytuacji stresowych (jeśli to w ogóle możliwe) lub zrób wszystko żeby później je odreagować. Po wyjątkowo stresującym dniu, postaraj się dać ujście negatywnym emocjom oraz zrobić dla siebie coś miłego – na przykład pisz pamiętnik, który pomoże Ci zrozumieć swoje emocje i połóż się wcześniej do łóżka z dobrą, pozytywną książką w ręku. 6. W ciąży przestanę być atrakcyjna dla mojego partnera Nic bardziej błędnego! Wiele kobiet w ciąży za sprawą podwyższonego poziomu estrogenu rozkwita. W ciąży Twoja skóra może stać się bardziej promienista niż przed ciążą. Ogólna kondycja skóry często znaczenia się poprawia, tym bardziej jeśli na przykład dotychczas zmagałaś się z trądzikiem. Podobnie włosy zazwyczaj w ciąży stają się dużo gęstsze, grubsze i bardziej błyszczące. Dodatkowo wiele mężczyzn docenia bardziej okrągłe kształty swojej drugiej połowy, w szczególności większe i zazwyczaj twardsze (jędrniejsze) w czasie ciąży piersi. Nasza rada: Zacznij od siebie i postaraj się najpierw sama siebie zaakceptować. Pamiętaj, hormony ciążowe sprawiają, że kobieta w ciąży staje się jeszcze bardziej kobieca, a dodatkowo jeśli zadbasz o siebie i sama dla siebie poczujesz się atrakcyjna, z pewnością Twój partner również to dostrzeże i doceni. 7. Seks w ciąży zaszkodzi dziecku Nie. Współżycie w żaden sposób nie zaszkodzi dziecku w trakcie ciąży o prawidłowym przebiegu (niezagrożonej). Płód jest doskonale chroniony przez pęcherz płodowy, mięśnie macicy, zamkniętą i twardą szyjkę macicy oraz czop śluzowy, który stanowi barierę dla infekcji i zarazków. Nasza rada: Ciesz się seksem i bliskością z partnerem aż do samego końca ciąży, do momentu odejścia wód płodowych. Jeśli jednak lekarz zaleci wstrzemięźliwość, postaraj się ściśle tego przestrzegać. 8. Poród będzie bolesnym, traumatycznym przeżyciem Obawa przed bólem porodowym jest rzeczą zupełnie naturalną. Wynika ona głównie z lęku przed nieznanym oraz naszych wyobrażeń o tym co może zdarzyć się podczas porodu (nierzadko zbudowanych na podstawie zasłyszanych, mrożących krew w żyłach historiach porodowych innych kobiet). Poród w dzisiejszych czasach bardzo rzadko jest już traumatycznym przeżyciem (nie kieruj się zatem opowieściami swojej mamy, że omal nie umarła podczas porodu…) i w zaskakująco dużym stopniu zależy od Ciebie. Możesz, a wręcz powinnaś mieć wpływ na to w jaki sposób chciałabyś go przeżyć. Poświęć zatem trochę czasu, aby solidnie przygotować się do tej niepowtarzalnej chwili, jaką jest poród Twojego dziecka. Pamiętaj jednak, że nie oznacza to, że jesteś w stanie dokładnie przewidzieć i zaplanować każdej minuty porodu, bo każdy poród jest inny, ale na wiele jego aspektów możesz mieć realny wpływ. Nasza rada: Po pierwsze postaraj się spisać jakie są Twoje największe lęki dotyczące porodu. Następnie porozmawiaj o nich ze swoim lekarzem. Postaraj się znaleźć rozwiązanie na większość z nich, tzw. wyjście awaryjne co robić jeśli zdarzy się sytuacja, której się obawiasz. Przykładowo jeśli najbardziej lękasz się bólu porodowego upewnij się, że w szpitalu którym planujesz rodzić anestezjolog jest dostępny przez 24h na dobę oraz, że jeśli będziesz potrzebować skuteczne znieczulenie, zostanie Ci podane. Po drugie postaraj się wyszukiwać i czytać pozytywne historie porodowe i co ważniejsze korzystać z nich, czyli zastanowić się co Ty możesz zrobić, aby mieć podobne, piękne doświadczenie porodowe. W jaki sposób zaplanować swój poród, aby był taki jak byś chciała. Poświęć trochę czasu, aby zrobić plan porodu, a co najważniejsze upewnić się u lekarza, położnej lub w szpitalu, w którym będziesz rodzić, że jest on możliwy do realizacji. 9. Karmienie piersią popsuje wygląd moich piersi To dość częsty mit oraz obawa wielu kobiet w ciąży. Prawda jest taka, że jeśli cokolwiek przyczyni się do pogorszenia wyglądu Twoich piersi to sam fakt bycia w ciąży, wiek oraz przybranie zbyt wielu kilogramów w ciąży (zbyt duże wahania wagi), a nie samo karmienie piersią. Nasza rada: Jeśli obawiasz się o wygląd piersi postaraj się nie przytyć w ciąży więcej niż zalecane normy dla Ciebie (czytaj więcej: czym jest wykres wagi w BellyBestFriend). Zadbaj również o odpowiednie nawilżenie i uelastycznienie skóry piersi od samego początku ciąży. Codziennie rano i wieczorem postaraj się wmasować w skórę piersi silnie nawilżający krem (nie musi to być wcale super drogi krem wielofunkcyjny: ujędrniający, podnoszący piersi itp., wystarczy żeby krem dobrze nawilżał skórę piersi). Podczas kąpieli stosuj na piersi naprzemienne strumienie zimnej i ciepłej wody, zawsze kończ polewanie piersi zimną wodą. Dodatkowo wzmocnij mięśnie podtrzymujące biust ćwiczeniami, na przykład codziennie rano zrób trzy serie prostych ćwiczeń: stań wyprostowana złóż ręce jak do modlitwy (trzymaj łokcie wysoko, aby tworzyły kąt prosty z tułowiem) i dociskaj tak jakbyś próbowała ścisnąć coś w dłoniach. Wytrzymaj chwilę i rozluźnij. Powinnaś poczuć napinanie mięśni w klatce piersiowej. Bardzo ważną rzeczą jest również odpowiednio dobrany biustonosz – nie może być on ani za mały, ani za duży. Powinien on dobrze podtrzymywać piersi. Podczas pielęgnacji piersi w ciąży, postaraj się nie stymulować nadmiernie okolicy sutków, silny masaż może bowiem wywołać skurcze macicy. 10. Z powodu niewielkiego rozmiaru piersi nie będę w stanie wykarmić dziecka Nieprawda! Mleko nie jest gromadzone w piersiach, większość jest na bieżąco produkowana. Wielkość piersi nie ma zatem żadnego wpływu na ilość, a tym bardziej na jakość pokarmu. Nasza rada: Aby pomóc laktacji, pij dużo płynów i odpowiednio często przystawiaj dziecko do piersi, aby stymulować produkcję mleka. Autor: dr hab. med. Iwona Szymusik specjalista położnictwa i ginekologii, endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości. Członkini Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (PTG), Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu (PTMR), Europejskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii (ESHRE) oraz Amerykańskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu (ASRM). Specjalizuje się w leczeniu niepłodności, endokrynologii ginekologicznej, zachowaniu zdolności prokreacyjnych (oncofertility), w metodach wspomaganej prokreacji oraz w prowadzeniu ciąży. Zainteresują Cię również: Badania prenatalne w ciąży, czym są i czy warto je robić Pojęcie badań prenatalnych nie dla wszystkich jest zrozumiałe. Często kojarzone jest wyłącznie z inwazyjnymi badaniami prenatalnymi płodu i tym samym utożsamiane jest z ryzykiem utraty ciąży. Postrzeganie to jest zupełnie błędne. Czym zatem są badania prenatalne, kto powinien je wykonywać i czy są one bezpieczne dla dziecka? ►czytaj dalej Dieta w ciąży - po trymestrach Odpowiednia dieta w ciąży wpływa nie tylko na przebieg samej ciąży, ale również na zdrowie Twojego dziecka w przyszłości (np. słaby układ odpornościowy dziecka lub problemy z otyłością). Przeczytaj dlaczego dieta w ciąży jest tak istotna, czy kompleks witamin jest w stanie ją zastąpić oraz na co powinnaś zwrócić uwagę w każdym trymestrze ciąży. ►czytaj dalej Gdzie rodzić - wybór szpitala do porodu Poród to wyjątkowa chwila. Wraz ze zbliżającym się terminem porodu, wiele kobiet zastanawia się gdzie rodzić. Warto poświęcić trochę czasu na wybór szpitala, w którym chciałabyś aby przyszło na świat Twoje dziecko. Przeczytaj jak się do tego dobrze przygotować, czym się kierować przy wyborze szpitala i jakie informacje zebrać na temat wybranej placówki. ►czytaj dalej witam prosze mi powiedziec jestem w ciazy i sie martwie do ktorego tyg jest ryzyko poronienia KOBIETA, 30 LAT ponad rok temu Ginekologia Ciąża Poronienie Poród - kiedy należy udać się do szpitala? Lek. Izabela Ławnicka 82 poziom zaufania Witam! Częstość poronień zależy od wieku ciąży. Mówiąc jednak ogólnie po 8 tygodniu ryzyko poronienia spada do 10%, natomiast gdy USG pokaże czynność serca zarodka, ryzyko spada do 3%. Po trzynastym tygodniu problem poronienia dotyka 1-2% ciąż. 0 redakcja abczdrowie Odpowiedź udzielona automatycznie Nasi lekarze odpowiedzieli już na kilka podobnych pytań innych znajdziesz do nich odnośniki: Ryzyko poronienia w 8 tygodniu ciąży – odpowiada Lek. Małgorzata Horbaczewska Do którego miesiąca ciąży jest ryzyko poronienia? – odpowiada Lek. Jarosław Maj Mały zarodek a ryzyko poronienia – odpowiada Dr n. med. Bogdan Ostrowski Ustalenie tygodnia ciąży – odpowiada Lek. Aleksandra Witkowska Czy jest w tej sytuacji duże ryzyko poronienia? – odpowiada Lek. Aleksandra Witkowska Spadek ryzyka poronienia – odpowiada Piotr Pilarski Czy w tej sytuacji jest duże ryzyko poronienia? – odpowiada Redakcja abcZdrowie Kiedy można starać się o ciążę po poronieniu? – odpowiada Lek. Tomasz Budlewski Czy jest okres w ciąży, gdzie ryzyko poronienia się zmiejsza? – odpowiada Dr n. med. Bogdan Ostrowski Poronienie w 10 tygodniu ciąży i wynik badania histopatologicznego – odpowiada Lek. Jacek Ławnicki artykuły Poronienie - przyczyny, objawy, zapobieganie, leczenie Poronienie, to termin, którym określa się ukończen Poronienie zatrzymane - przyczyny, objawy i postępowanie Poronienie zatrzymane charakteryzuje się brakiem ż Poronienie - przyczyny i profilaktyka Utrata dziecka to chyba najgorsza rzecz, jaka może Mianem poronienia określa się samoistną utratę ciąży w okresie poprzedzającym uzyskanie przez płód zdolności do przeżycia i obejmuje ono wszystkie przypadki utraty ciąży w okresie od poczęcia do 24. tygodnia ciąży. Należy zaznaczyć, że dzięki postępom w neonatologii przeżywa również niewielki odsetek dzieci urodzonych przed 24. tygodniem ciąży. Odsetek poronień sporadycznych (niepowtarzających się) wynosi od 10 do 15%. Poronienia nawracające oznaczają utratę co najmniej 3 kolejnych ciąż i dotyczą około 1% kobiet. Poronienie nawracające jest odrębną jednostką chorobową, posiadającą swoistą etiologię, której wykrycie umożliwia wdrożenie leczenia przyczynowego. Przyczyny poronienia sporadycznego Ryzyko poronienia samoistnego zwiększa się wraz z wiekiem, co związane jest ze zmniejszającą się liczbą i jakością pozostałych w jajnikach oocytów (komórek jajowych). U kobiet 20–24-letnich wynosi ono 11%, 30–34-letnich 15%, 40–44-letnich 51% i aż 93% u kobiet starszych. Czynnikiem ryzyka poronienia jest również zaawansowany wiek ojca (>40. roku życia). W większości przypadku poronień samoistnych występujących przed 10. tygodniem ciąży przyczyną są przypadkowe błędy w liczbie chromosomów u płodu, głównie trisomie (dodatkowy chromosom w jednej z par chromosomów), monosomie (brak chromosomu w jednej z par) oraz poliploidie (zwielokrotniona liczba wszystkich 46 chromosomów). Wśród czynników wymienia się również choroby matki, w tym niedostatecznie kontrolowana cukrzyca i choroby tarczycy, inne zaburzenia hormonalne (np. niewystarczająca produkcja progesteronu przez ciałko żółte), zakażenia wirusowe i bakteryjne przebiegające z wysoką temperaturą ciała, przewlekłe choroby zakaźne (np. toksoplazmoza), nieodpowiedni styl życia (palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, narkotyki), niekiedy urazy mechaniczne. Zmiany miejscowe w obrębie narządów płciowych, takie jak wady rozwojowe macicy, częściej stwierdza się w przypadku poronień nawracających. Czynniki ryzyka poronień nawracających Określenie nawracające poronienia (NP) sugeruje, że powtarzające się epizody utraty wczesnych ciąż mają określoną przyczynę, ale w rzeczywistości daje się ją ustalić (i odpowiednio leczyć) tylko w około 50% przypadków. Wśród głównych przyczyn poronień nawracających wymienia się: czynniki epidemiologiczne, genetyczne, anatomiczne, hormonalne, immunologiczne, zakaźne, zespół antyfosfolipidowy oraz wrodzone zaburzenia hemostazy. Czynniki epidemiologiczne Wiek matki (patrz: Przyczyny poronienia sporadycznego) i liczba wcześniejszych poronień są dwoma niezależnymi czynnikami ryzyka kolejnego poronienia. Największe ryzyko poronienia występuje u par małżeńskich, w których kobiet ma powyżej 35 lat, a mężczyzna powyżej 40 lat. Niezależnym czynnikiem rokowniczym jest również przebieg poprzednich ciąż. Ryzyko poronienia zwiększa się po utracie każdej kolejnej ciąży, osiągając około 40% w przypadkach, w których kobieta nie donosiła 3 kolejnych ciąż; rokowanie to pogarsza się dodatkowo wraz z postępującym wiekiem ciężarnej. Urodzenie żywego dziecka nie wyklucza wystąpienia poronień nawracających w kolejnych ciążach. Dane na temat wpływu czynników środowiskowych pochodzą przede wszystkim z badań poronień sporadycznych, a nie nawracających. Wyniki tych badań są sprzeczne i obarczone znacznym ryzykiem błędu w związku z niemożnością kontroli czynników zakłócających oraz niedokładnym oszacowaniem wielkości narażenia i dawki toksyny. Zwiększone ryzyko poronienia samoistnego wiązano z paleniem tytoniu i nadmiernym spożyciem kofeiny. Wciąż jednak nie uzyskano wystarczających dowodów na potwierdzenie tych zależności. Spożywany w nadmiarze alkohol oddziałuje toksycznie na zarodek i płód. Nawet umiarkowane spożycie alkoholu ≤5 jednostek tygodniowo) może powodować zwiększenie ryzyka poronień sporadycznych. Ryzyko to nie zwiększa się natomiast w wyniku pracy przed monitorem komputerowym. Dane na temat skutków narażenia na gazy anestetyczne u kobiet pracujących na sali operacyjnej są sprzeczne. Opublikowane ostatnio wyniki badań retrospektywnych wskazują, że otyłość zwiększa ryzyko poronień sporadycznych i nawracających. Zespół antyfosfolipidowy Zespół antyfosfolipidowy (antipfospholipid syndrome – APS) jest nabytym zespołem autoimmunologicznym i stanowi najważniejszą wyleczalną przyczynę poronień nawracających. U kobiet, u których doszło do rozwoju tej choroby, przebieg ciąży jest zaburzony lub występuje zakrzepica naczyniowa pod wpływem przeciwciał antyfosfolipidowych – antykoagulantu toczniowego, przeciwciał antykardiolipinowych i przeciwciał działających przeciwko ß2-glikoproteinie I. Przeciwciała antyfosfolipidowe stwierdza się u 15% pacjentek, u których doszło do poronień nawracających. Częstość występowania tych przeciwciał u kobiet z prawidłowym wywiadem położniczym jest mniejsza od 2%. W tabeli poniżej przedstawiono kryteria rozpoznawania APS Tabela. Kryteria rozpoznawania APS Kryteria kliniczne Kryteria laboratoryjne 1. Zakrzepica naczyń: jeden epizod lub więcej epizodów zakrzepicy żylnej, tętniczej lub małych naczyń 2. Powikłania ciąży: a) jeden zgon lub więcej niewyjaśnionych zgonów morfologicznie prawidłowych płodów w 10. tygodniu ciąży lub później b) jeden poród lub więcej porodów przedwczesnych morfologicznie prawidłowych płodów przed 34. tygodniem ciąży z powodu: (1) rzucawki lub ciężkiego stanu przedrzucawkowego albo (2) udowodnionej niewydolności łożyska c) trzy poronienia lub więcej niewyjaśnionych poronień spontanicznych przed 10. tygodniem ciąży, po wykluczeniu przyczyn ze strony matki i ojca (badania chromosomalne, hormonalne) 1. Obecność antygenu toczniowego (LA) w surowicy, co najmniej w dwóch badaniach wykonanych w odstępie przynajmniej 12 tygodni 2. Obecność przeciwciał antykardiolipinowych (IgG i/lub IgM) w surowicy lub osoczu, w mianie średnim lub wysokim (tj. >40 GPL lub MPL) w co najmniej dwóch badaniach wykonanych w odstępie przynajmniej 12 tygodni 3. Obecność przeciwciał przeciwko ß2-glikoproteinie I (IgG i/lub IgM) w wysokich mianach w co najmniej dwóch badaniach wykonanych w odstępie przynajmniej 12 tygodni UWAGA: APS rozpoznaje się jedynie wówczas, gdy spełnione jest co najmniej jedno kryterium kliniczne i jedno kryterium laboratoryjne. Samo wykrycie obecności przeciwciał antyfosfolipidowych w jednym badaniu nie jest podstawą do rozpoznania choroby. Czynniki genetyczne Zaburzenia chromosomalne u zarodka Ryzyko wystąpienia anomalii chromosomowych u zarodka w kolejnej ciąży u par z nawracającymi poronieniami w wywiadzie wynosi od 30 do 57% i zwiększa się z wiekiem ciężarnej, przy czym wraz ze zwiększeniem liczby poronień zwiększa się również ryzyko utraty płodów o prawidłowej liczbie chromosomów. Zaburzenia chromosomalne u rodziców U około 2–5% par, u których wystąpiły poronienia nawracające, jeden z partnerów jest nosicielem zrównoważonej strukturalnej anomalii chromosomalnej , w tym translokacji wzajemnej (liczba chromosomów jest prawidłowa, ale w dwóch chromosomach doszło do wymiany odcinków) i robertsonowskiej (najczęściej występująca translokacja dotycząca chromosów 13-15 oraz 21 i 22, polegająca na połączeniu się jednego chromosomu z drugim lub jego częścią). Nosiciele translokacji zrównoważanych nie wykazują żadnych odchyleń fenotypowych, ale w ciąży istnieje zwiększone ryzyko poronienia, wystąpienia mnogich wad rozwojowych oraz zaburzony rozwój umysłowy. Czynniki anatomiczne Wady wrodzone macicy Ocena częstości występowania wad rozwojowych macicy i ich roli w nawykowych poronieniach jest trudna, ponieważ w dotychczas przeprowadzonych badaniach stosowano różne kryteria i techniki wykrywania tych wad. Sądzi się, że średnia częstość występowania wad macicy u kobiet, które poroniły co najmniej 2-krotnie, jest 3-krotnie większa niż u kobiet zdrowych, ale zakres wyników w obu tych grupach jest bardzo szeroki. Obserwowano dużą częstość utraty ciąż w przypadku występowania przegrody macicy, macicy dwurożnej oraz macicy łukowatej. Częstość występowania wad macicy jest większa u kobiet, u których doszło do poronienia w II trymestrze, niż u kobiet, u których poronienie odnotowano w I trymestrze ciąży. Obserwacje wykazują, że tylko połowa kobiet z nieleczonymi wadami macicy urodzi dziecko w terminie, ale sposoby najlepszego postępowania są nadal nieustalone, ponieważ nie ma wyników pochodzących z badań z randomizacją. Nie wiadomo również, jakie postępowanie jest najlepsze u kobiet ze stwierdzonymi innymi anomaliami macicy, takimi jak zrosty wewnątrzmaciczne (zespół Ashermana), mięśniaki macicy czy polipy wewnątrzmaciczne. Sądzi się, że w przypadku występowania znacznych zmian wskazana jest korekcja chirurgiczna, ale jest to uzgodniona opinia, a nie przesłanka oparta na wynikach badań z randomizacją, które w tych przypadkach są trudne do przeprowadzenia. Niewydolność szyjki macicy Wiadomo, że niewydolność szyjki macicy może być przyczyną poronień w II trymestrze ciąży. Nie określono jednak częstości występowania niewydolności szyjki macicy, nie ma również wystarczająco wiarygodnego testu, pozwa lającego na jej stwierdzenie u kobiet niebędących w ciąży. Rozpoznanie stawia się zwykle na podstawie objawów klinicznych, czyli wystąpienia poronienia w II trymestrze ciąży poprzedzonego samoistnym pęknięciem błon płodowych lub bezbolesnym rozwarciem szyjki macicy. Czynniki hormonalne i metaboliczne Zwiększone ryzyko poronienia występuje u kobiet z zaburzeniami hormonalnymi, takimi jak cukrzyca czy choroby tarczycy, ale tylko w przypadku niewłaściwego ich leczenia (lub braku leczenia). Stwierdzono również, że poronienie częściej występuje u kobiet z zespołem wielotorbielowatych jajników (polycystic ovary syndrome – PCOS), prawdopodobnie wskutek współistniejącej insulinooporności oraz nadmiernej produkcji insuliny, która prowadzi do hiperandrogenemii. Rola innych zaburzeń hormonalnych, takich jak hiperprolaktynemia czy niedostateczna produkcja progesteronu, w etiologii poronień nawykowych nie została jednoznacznie określona, z powodu trudności w ustaleniu rozpoznania (dotyczy to głównie niedoczynności ciałka żółtego). Stosowanie progesteronu w przypadku poronień sporadycznych nie jest uzasadnione, natomiast w przeglądzie Cochrane stwierdzono, że postępowanie takie u kobiet z 3 lub więcej poronieniami w wywiadzie skutecznie ogranicza ryzyko wystąpienia kolejnego poronienia. Czynniki immunologiczne Wyniki badań nad rolą niezgodności ludzkich antygenów leukocytarnych rodziców (HLA), matczynych przeciwciał leukocytotoksycznych, przeciwciał blokujących, komórek NK (naturalni zabójcy – natural killer), cytokin i innych czynników immunologicznych w etiologii poronień nawracających są sprzeczne i dlatego nie ma podstaw do rutynowego oznaczania tych parametrów oraz wdrażania leczenia immunomodulacyjnego (np. immunizacja krwinkami białymi partnera kobiet z poronieniami nawracającymi, leczenia za pomocą immunoglobuliny drogą dożylną). Czynniki zakaźne Wykazano, że u kobiet ze sporadycznymi poronieniami częściej stwierdza się w drogach rodnych obecność takich patogenów, jak Ureaplasma urealyticum, Mycoplasma hominis, chlamydia, Listeria monocytogenes, Toxoplasma gondii, wirus cytomegalii i opryszczki, ale nie ma dowodów, że te drobnoustroje powodują poronienia nawracające, nie ma więc wskazań do rutynowej diagnostyki mikrobiologicznej. Podobnie jest w przypadku bakteryjnej waginozy. Choć chorobę tę wymienia się niekiedy wśród czynników ryzyka poronienia w II trymestrze i porodu przedwczesnego, nie ma danych wskazujących na skuteczność antybiotykoterapii u kobiet, u których w poprzednich ciążach doszło do poronienia w II trymestrze ciąży. Wrodzone zaburzenia hemostazy Dziedziczna i nabyta trombofilia, w tym oporność na aktywowane białko C (najczęściej związana z obecnością mutacji Leiden czynnika V), niedobory białek C i S oraz antytrombiny III, hiperhomocysteinemia oraz mutacja genu protrombiny (PT 20210A), stanowią udokumentowane przyczyny systemowej zakrzepicy. Ponadto trombofilię wrodzoną wymienia się jako możliwą przyczynę poronień nawracających oraz powikłań w późnej ciąży, będących prawdopodobnie następstwem zakrzepicy w krążeniu maciczno-łożyskowym. Jednak siła związku pomiędzy wrodzoną trombofilią i nawracającymi poronieniami nie jest duża, nie ma też dowodów (pochodzących zwłaszcza z niedawno przeprowadzonych metaanaliz badań), że leczenie przeciwzakrzepowe poprawia wyniki położnicze. Dlatego na podstawie obecnego stanu wiedzy nie ma wskazań do rutynowego przeprowadzania badań w tym kierunku. Badania, których przeprowadzenie przed kolejną ciąża przynosi wiarygodne korzyści kobietom z nawracającymi poronieniami: U wszystkich kobiet z powtarzającymi się poronieniami w I trymestrze ciąży oraz u wszystkich kobiet z co najmniej jedną stratą ciąży w II trymestrze należy przed planowaną kolejną ciążą wykonać badanie przeciwciał antyfosfolipidowych (antykoagulant toczniowy i/lub przeciwciała antykardiolipinowe (patrz tabela – kryteria diagnostyczne). Badanie cytogenetyczne poronionych szczątków powinno się wykonać w trakcie 3. lub kolejnego poronienia. Stwierdzenie niezrównoważonej anomalii chromosomowej jest wskazaniem do wykonania badania kariotypu z krwi obwodowej u obojga rodziców. Ustalenie kariotypu zarodka/płodu umożliwia rokowanie odnośnie do kolejnej ciąży. Ryzyko poronienia w następstwie aneuploidii płodowej maleje wraz z liczbą utraconych ciąż i dlatego stwierdzenie nieprawidłowego kariotypu poronionego materiału wiąże się z korzystniejszym rokowaniem w kolejnej ciąży. Ograniczenie badania cytogenetycznego u rodziców tylko do wybranych przypadków wynika zarówno ze względów organizacyjnych, jak i ekonomicznych (w jednym z badań obejmujących ponad 20 000 par z nawracającymi poronieniami częstość występowania translokacji zrównoważonej określono na 1,9%, niezrównoważoną translokację stwierdzono zaś jedynie u 4 płodów). Trzeba dodać, że szansa urodzenia zdrowego dziecka jest duża i sięga 80–85%. U wszystkich kobiet z poronieniami nawracającymi w I trymestrze oraz u wszystkich kobiet z co najmniej jedną stratą ciąży w II trymestrze należy wykonać badanie ultrasonograficzne macicy w celu wykluczenia lub potwierdzenia istnienia wad strukturalnych. W przypadku podejrzenia wady rozwojowej macicy wskazane jest dalsze postępowania diagnostyczne (np. histerosalpingografia, histeroskopia, laparoskopia lub USG 3D). Rutynowe wykonywanie badań w kierunku trombofilii wrodzonej nie jest zalecane. Natomiast postępowanie takie może być uzasadnione u kobiet, u których w przeszłości doszło do epizodu zakrzepowego (np. w okresie okołooperacyjnym) lub mających krewnych pierwszego stopnia ze stwierdzoną (lub podejrzewaną) wrodzoną trombofilią. W uzasadnionych przypadkach można wykonać badania stężenia prolaktyny i hormonów tarczycy. Postępowanie u kobiet w ciąży z nawracającymi poronieniami Kobietom z rozpoznanym zespołem antyfosfolipidowym podaje się w ciąży profilaktycznie małe dawki kwasu acetylosalicylowego (acetylsalicylic acid – ASA) wraz z niefrakcjonowaną heparyną. Postępowanie takie zmniejsza o ponad 50% (w porównaniu z podaniem samego ASA) częstość występowania poronień. Podobną skuteczność zaobserwowano również w przypadku stosowania hepatyny drobnocząsteczkowej. Heparyna nie przechodzi przez łożysko do płodu i nie działa teratogennie, może jednak spowodować u kobiety ciężarnej krwawienia, reakcję nadwrażliwości oraz małopłytkowość. Istnieje również ryzyko, zwłaszcza w przypadku dłuższego stosowania, zmniejszenia gęstości mineralnej kości (bone mineral density – BMD, osteopenia, osteoporoza i jej powikłania), choć dowody na to są niejednoznaczne, gdyż w kilku badaniach wykazano, że utrata BMD jest podobna jak u kobiet nieleczonych w prawidłowej ciąży. Prawdopodobnie ryzyko powikłań jest mniejsze, gdy stosuje się heparynę drobnocząsteczkową. Mimo potwierdzonej skuteczności leczenia ciąża u kobiet z zespołem antyfosfolipidowym jest ciążą specjalnej troski, ponieważ obarczona jest zwiększonym ryzykiem poronienia, nadciśnienia ciążowego, ograniczenia wzrastania płodu i porodu przedwczesnego. Oznacza to, że kobiety te powinny być objętę szczególnie troskliwą opieką położniczą. Leczenie heparyną drobnocząsteczkową kobiet z potwierdzoną wrodzoną trombofilią (np. mutacją czynnika V Leiden) i utratami ciąż poprawia wyniki położnicze, ale dostępne dane są skąpe. Decyzja o wdrożeniu takiego leczenia powinna być podjęta przez doświadczony zespół lekarzy, najlepiej w specjalistycznym ośrodku referencyjnym. Progesteron, który warunkuje skuteczną implantację i utrzymanie ciąży, jest dobrym „teoretycznym“ kandydatem do profilaktycznego stosowania u kobiet z nawracającymi poronieniami. Wprawdzie istniejące dowody, ale o słabej wiarygodności, sugerują, że hormon ten zmniejsza ryzyko poronienia, ale towarzystwa naukowe nie rekomendują tego sposobu postępowania, oczekując na wyniki dużego wieloośrodkowego badania z randomizacją, PROMISE, w którym u kobiet z poronieniami nawracającymi o niewyjaśnionej przyczynie ocenia się wpływ progesteronu w postaci dopochowowej (pessaria) na przebieg ciąży. Leczenie spoczynkiem: to jedna z bardziej „popularnych“ interwencji w przypadku powikłań ciąży, w tym poronienia. Jednak nie ma wiarygodnych danych, by spoczynek w łóżku (w domu lub w szpitalu) zmniejszał ryzyko poronienia. Ponadto długi brak aktywności ruchowej jest czynnikiem sprzyjającym występieniu poważnych powikłań ciąży. Szew okrężny szyjki macicy był w przeszłości uważany za skuteczny sposób zapobieganiu poronieniu u kobiet z nawracającymi utratami ciąż. Jednak nie wykazano, by profilaktyczne założenie szwu okrężnego zmniejszało prawdopodobieństwo poronienia (i porodu przedwczesnego). Ponieważ z tą interwencją wiąże się ryzyko wystąpienia powikłań pooperacyjnych, decyzję o założeniu szwu należy poprzedzić wnikliwą analizą i podjąć ją wyłącznie u kobiet, u których takie postępowanie może przynieść korzyści, np. w przypadku podejrzenia (lub rozpoznania) niewydolności szyjkowej u kobiet, u których w przeszłości doszło do poronienia w II trymestrze ciąży ze skróconą szyjka macicy ocenianą w przezpochwowym USG. Nie wykazano skuteczności suplementacji witaminami przed ciążą i w czasie jej trwania u kobiet z poronieniami nawracającymi. Podobny wynik uzyskano w przypadku leczenia kortykosteroidami, gonadotropiną kosmówkową i immunoglobuliną. U kobiet z niewyjaśnioną przyczyną poronień (50% przypadków) stosowanie terapii empirycznej nie ma uzasadnienia. Należy jednak podkreślić, że odpowiedna opieka przyczynia do osiągnięcia sukcesu u 75–80% kobiet. Piśmiennictwo: syndrome. ACOG Practice Bulletin, 2011: 118. C., Stephenson Does obesity increase the risk of miscarriage in spontaneous conception: a systematic review. Semin. Reprod. Med., 2011; 29: 507–513. Palomaki Bienstock J. i wsp: Can factor V Leiden and prothrombin G20210A testing in women with recurrent pregnancy loss result in improved pregnancy outcomes?: Results from a targeted evidence-based review. Genet. Med., 2012; 14: 39–50. Jong Goddijn M., Middwidorp S.: Testing for inherited thrombophilia in recurrent miscarriage. Sem. Reprod. Med., 2011; 29: 540–545. pregnancy and miscarriage: NICE clinical guideline 154, 2012 December. and treatment of recurrent pregnancy loss: a committee opinion. The Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertil. Steril., 2012; 98: 1103–1111. Ramsey Progestogen for preventing miscarriage. Cochrane Database Syst. Rev., 2008, 2. B., Burmester Dörner T.: Heparin or aspirin or both in the treatment of recurrent abortions in women with antiphospholipid antibody (syndrome). Curr. Opin. Rheumatol., 2011; 23: 299–304. K., Westphal Milki Lathi Etiology of recurrent pregnancy loss in women over the age of 35 years. Fertil. Steril., 2010; 94: 1473–1477. K., Dawood F., Farquharson R.: Recurrent miscarriage and thrombophilia: an update. Curr. Opin. Obstet. Gynecol., 2012; 24: 229–234. wytyczne profilaktyki i leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej – aktualizacja 2012. Medycyna Praktyczna – wydanie specjalne, 2012. La Coursiere Y., Scott Immunotherapy for recurrent miscarriage. Cochrane Database Syst. Rev., 2006; 2. Betancourt Clark P. i wsp: The association of factor V Leiden and prothrombin gene mutation and placenta-mediated pregnancy complications: a systematic review and meta-analysis of prospective cohort studies. PLoS Med. 2010 Jun 15; 7. G., Cuadrado Ruiz-Arruza I. i wsp: Evidence-based recommendations for the prevention and long-term management of thrombosis in antiphospholipid antibody-positive patients: Report of a Task Force at the 13th International Congress on Antiphospholipid Antibodies. Lupus, 2011; 20: 206–218. A., Middleton Ph., Pan N., Crowther Vitamin supplementation for preventing miscarriage. Cochrane Database Syst. Rev., 2011; 1. M., Ozaki Y., Katano K. i wsp: Uterine anomaly and recurrent pregnancy loss. Semin. Reprod. Med., 2011; 29: 514–21. clinical relevance of luteal phase deficiency: a committee opinion. The Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertil. Steril., 2012; 98: 1112–1117. investigation and treatment of couples with recurrent first-trimester and second-trimester miscarriage. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists Green-top Guideline No. 17, April 2011. 19. Visser J., Ulander Helmerhorst i wsp.: Thromboprophylaxis for recurrent miscarriage in women with or without thrombophilia. HABENOX: a randomised multicentre trial. Thromb. Haemost., 2011; 105: 295–301.

ryzyko poronienia w 16 tygodniu ciazy